Stary awans na stopień nauczyciela mianowanego – do kiedy, dla kogo i dlaczego nie wystawia się tu oceny pracy?
Stary awans na stopień nauczyciela mianowanego – do kiedy, dla kogo i dlaczego nie wystawia się tu oceny pracy?
Muszę, bo się uduszę jak czytam i odpisuje na setki zapytań zaniepokojonych nauczycielek, które obserwują błędnie prowadzoną procedurę ich awansu zawodowego. Błędna procedura awansu zawodowego może uniemozliwić nauczycielowi dopuszczenie do egzaminu, a co za tym idzie możliwości ubiegania się o kolejny stopień awansu zawodowego.
Pytanie od nauczycielki
„Dzień dobry Pani Aneto,
piszę do Pani z prośbą o pomoc i uporządkowanie mojej sytuacji związanej z awansem zawodowym na stopień nauczyciela mianowanego.
Stopień nauczyciela kontraktowego uzyskałam w 2020 roku. W dniu 1 września 2024 roku, podejmując pracę w nowej placówce, złożyłam dokumenty dotyczące rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego wraz z planem rozwoju zawodowego. Byłam przekonana, że realizuję awans według tzw. starej ścieżki, na podstawie przepisów przejściowych.
W ostatnim czasie otrzymałam jednak od dyrekcji dokument samooceny do wypełnienia. Z przekazanych mi informacji wynika, że mam dokonać samooceny, następnie w czerwcu przygotować sprawozdanie, a dyrekcja nie będzie sporządzać oceny dorobku zawodowego, tylko ocenę pracy. Mój opiekun stażu uważa, że takie postępowanie jest prawidłowe, ponieważ jestem „na przepisach przejściowych”.
Mam jednak wątpliwości, ponieważ z tego, co czytam w przepisach i materiałach dotyczących awansu, nauczyciele kontraktowi, którzy uzyskali ten stopień przed 1 września 2022 roku, powinni do 31 sierpnia 2027 roku realizować awans na mianowanego według przepisów dotychczasowych. Nie wiem więc, czy w mojej sytuacji właściwa jest ocena pracy, czy ocena dorobku zawodowego za okres stażu.
Bardzo zależy mi na tym, aby cała procedura została przeprowadzona prawidłowo. Czuję się obecnie zagubiona, ponieważ otrzymuję sprzeczne informacje i nie mam pewności, które przepisy powinny być zastosowane w moim przypadku.
Czy mogłaby Pani podpowiedzieć, czy jako nauczycielka kontraktowa, która uzyskała stopień kontraktowego w 2020 roku i rozpoczęła staż na mianowanego 1 września 2024 roku, powinnam być oceniana według starej ścieżki awansu, czyli przez ocenę dorobku zawodowego za okres stażu, czy według nowych zasad, czyli przez ocenę pracy?”
„Stary awans” czyli scieżka awansu nauczyciela kontraktowego, który chce uzyskać mianowanie na starych zasadach ( bo innych do końca sierpnia 2027 roku wybrać nie może).
Podstawą prawną jest ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, ogłoszona w Dz. U. z 2022 r. poz. 1730, z późniejszą zmianą ogłoszoną w Dz. U. z 2023 r. poz. 1672. W udostępnionym tekście ustawy wskazano, że opracowano ją właśnie na podstawie tych pozycji Dziennika Ustaw. Ustawa zmieniała Kartę Nauczyciela ogłoszoną w Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 oraz z 2022 r. poz. 935, 1116 i 1700.
Kluczowy jest tutaj art. 10 ustawy zmieniającej, ponieważ to on reguluje sytuację nauczycieli, którzy przed reformą uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego, ale do 31 sierpnia 2022 r. nie uzyskali jeszcze stopnia nauczyciela mianowanego.
Najważniejszy zapis: art. 10 ust. 1
Art. 10 ust. 1 wskazuje, że nauczyciele, którzy do dnia 31 sierpnia 2022 r. uzyskali stopień nauczyciela kontraktowego, ale do tego dnia nie uzyskali stopnia nauczyciela mianowanego, uzyskują stopień nauczyciela mianowanego według przepisów DOTYCHCZASOWYCH.
To oznacza bardzo jasno: jeżeli nauczycielka miała już stopień nauczyciela kontraktowego do 31 sierpnia 2022 r., ale nie miała jeszcze mianowania, to nie przechodzi automatycznie na nową ścieżkę przygotowania do zawodu nauczyciela. W zakresie awansu na stopień nauczyciela mianowanego nadal stosuje się wobec niej przepisy dotychczasowe, czyli tzw. „stary awans”.
Nie jest to ścieżka z oceną pracy po przygotowaniu do zawodu nauczyciela. Nie jest to procedura właściwa dla nauczyciela początkującego. Nie należy mieszać tych dwóch porządków prawnych.
Do kiedy można iść starą ścieżką?
Rozstrzyga to art. 10 ust. 5:
„Nauczyciele, o których mowa w ust. 1, mogą ubiegać się o stopień nauczyciela mianowanego według przepisów dotychczasowych nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2027 r.”
To jest bardzo ważna data graniczna.
Do 31 sierpnia 2027 r. nauczyciele objęci art. 10 ust. 1 mogą ubiegać się o stopień nauczyciela mianowanego według starej ścieżki.
Czyli jeżeli nauczycielka spełnia warunek z art. 10 ust. 1 — miała stopień nauczyciela kontraktowego do 31 sierpnia 2022 r., ale nie miała jeszcze mianowania — to do 31 sierpnia 2027 r. obowiązuje ją stary tryb awansu na mianowanego.
Co oznacza „stara ścieżka”?
W praktyce oznacza to, że nauczyciel realizuje awans według dotychczasowych zasad, a więc zasad znanych z wcześniejszego modelu awansu zawodowego:
- odbywa staż na stopień nauczyciela mianowanego,
- pracuje z opiekunem stażu,
- realizuje plan rozwoju zawodowego,
- po zakończeniu stażu składa sprawozdanie,
- dyrektor dokonuje oceny dorobku zawodowego za okres stażu,
- następnie nauczyciel składa wniosek o postępowanie egzaminacyjne na stopień nauczyciela mianowanego zgodnie z rozporzadzeniem z 2018 roku.
To nie jest ta sama procedura, która dotyczy nauczycieli początkujących odbywających przygotowanie do zawodu nauczyciela po zmianach z 2022 r.
A co z oceną pracy?
I tu jest sedno problemu.
W nowym systemie awansu rzeczywiście pojawia się ocena pracy nauczyciela jako jeden z warunków uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego przez nauczyciela początkującego. Zmieniona Karta Nauczyciela wskazuje, że warunkiem nadania nauczycielowi początkującemu stopnia nauczyciela mianowanego jest m.in. posiadanie co najmniej dobrej oceny pracy uzyskanej w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Ale ten przepis dotyczy nowej ścieżki – nauczycieli początkujących odbywających przygotowanie do zawodu nauczyciela.
Nie można więc automatycznie przenosić tej zasady na nauczycielki, które są objęte przepisem przejściowym z art. 10 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Dla nich ustawodawca wprost przewidział odrębne rozwiązanie: stopień nauczyciela mianowanego uzyskują według przepisów dotychczasowych.
Skrócone staże – też wynikają z art. 10
Ustawa przewidziała również szczególne rozwiązania dotyczące długości stażu.
Art. 10 ust. 2
Jeżeli nauczyciel objęty art. 10 ust. 1 przed 1 września 2021 r. nie rozpoczął stażu na stopień nauczyciela mianowanego, wymiar stażu skraca się o rok.
Art. 10 ust. 2a
Jeżeli nauczyciel objęty art. 10 ust. 1 w dniu 1 września 2022 r. miał co najmniej dziesięcioletni okres pracy w szkole i nie rozpoczął wcześniej stażu na mianowanego, może ubiegać się o mianowanie po odbyciu stażu trwającego 9 miesięcy.
Art. 10 ust. 3
Jeżeli nauczyciel odbył wcześniej staż na stopień nauczyciela kontraktowego w wymiarze 12 miesięcy na podstawie przepisów z 2019 r. i nie rozpoczął stażu na stopień mianowanego przed 1 września 2022 r., jego staż na mianowanego trwa 9 miesięcy.
Co jeśli nauczyciel nie zdąży do 31 sierpnia 2027 r.?
Wtedy zastosowanie ma art. 10 ust. 6. Przepis wskazuje, że nauczycielom, którzy do 31 sierpnia 2027 r. nie uzyskają stopnia nauczyciela mianowanego według przepisów dotychczasowych, do okresu odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela wlicza się dotychczasowy okres zatrudnienia w szkole, ale z określonymi limitami.
To potwierdza sens całej regulacji: do 31 sierpnia 2027 r. nauczyciel objęty art. 10 ust. 1 ma jeszcze prawo zakończyć awans po staremu. Dopiero brak uzyskania mianowania do tej daty powoduje wejście w mechanizmy właściwe dla nowego systemu.
Przepisy dotychczasowe, czyli jakie?
W tej konkretnej sprawie należy zastosować przepisy dotychczasowe, czyli przepisy Karty Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym przed 1 września 2022 r. oraz rozporządzenie dotyczące starej procedury awansu.
Podstawą jest tu:
1. Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym przed 1 września 2022 r.
czyli ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności przepisy rozdziału 3a dotyczące awansu zawodowego, w tym art. 9b, art. 9c i art. 9f.
Tekst jednolity Karty Nauczyciela obowiązujący przed reformą został ogłoszony w Dz. U. z 2021 r. poz. 1762, z późniejszymi zmianami. W samej ustawie zmieniającej z 2022 r. wskazano, że zmiany są dokonywane właśnie w Karcie Nauczyciela ogłoszonej w Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 oraz w kolejnych pozycjach z 2022 r.
2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli
ogłoszone pierwotnie w Dz. U. z 2018 r. poz. 1574, a następnie jako tekst jednolity w Dz. U. z 2020 r. poz. 2200.
To rozporządzenie regulowało szczegółowo starą procedurę awansu zawodowego nauczycieli, w tym dokumentację, wymagania i przebieg postępowań.
Ważne doprecyzowanie w tym konkretnym przypadku
W opisanej sytuacji nauczycielka nie jest nauczycielem początkującym odbywającym przygotowanie do zawodu nauczyciela według nowych zasad.
Jest nauczycielką, która – jako nauczyciel kontraktowy – korzysta z przepisu przejściowego i realizuje awans na stopień nauczyciela mianowanego według przepisów dotychczasowych.
Oznacza to, że do tej nauczycielki nie stosujemy mechanizmu właściwego dla nowej ścieżki, czyli oceny pracy dokonywanej w związku z przygotowaniem do zawodu nauczyciela. Ten mechanizm pojawił się w nowych przepisach, m.in. w art. 6a ust. 1da–1dc oraz art. 9b ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela po zmianach, gdzie mowa o ocenie pracy nauczyciela początkującego odbywającego przygotowanie do zawodu nauczyciela.
W tej sprawie wracamy do starego porządku: staż, opiekun stażu, plan rozwoju zawodowego, sprawozdanie, ocena dorobku zawodowego i egzamin.
Co należy zrobić, gdy nauczycielka odbywająca „stary staż” przechodzi z placówki A do placówki B?
Bywają też przypadki przechodzenia z placówki A do placówki B w czasie trwania stażu.
W tym przypadku dyrektor placówki A nie wystawia oceny pracy w rozumieniu nowych przepisów o przygotowaniu do zawodu nauczyciela.
Dyrektor placówki A powinien wystawić ocenę dorobku zawodowego za okres dotychczas odbytego stażu, potocznie określaną jako cząstkowa ocena dorobku zawodowego.
Warunkiem jest jednak to, że nauczycielka powinna najpierw złożyć cząstkowe sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego za okres stażu odbytego w placówce A. Dopiero po złożeniu tego sprawozdania dyrektor dokonuje oceny dorobku zawodowego za ten konkretny, zrealizowany w danej placówce okres.
To wynika z konstrukcji starego awansu: nauczyciel odbywa staż, realizuje plan rozwoju zawodowego, składa sprawozdanie, a dyrektor dokonuje oceny dorobku zawodowego. Nie jest to ocena pracy, lecz ocena dorobku zawodowego za okres stażu.
W przypadku zmiany miejsca zatrudnienia w trakcie stażu istotny jest także art. 9f ust. 2 i 3 Karty Nauczyciela w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z tą zasadą nauczycielowi, który w okresie trwania stażu zmienił miejsce zatrudnienia, można zaliczyć okres stażu odbytego w poprzedniej szkole, jeżeli podjął zatrudnienie nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania poprzedniego stosunku pracy oraz uzyskał pozytywną ocenę dorobku zawodowego za okres dotychczas odbytego stażu.
Tę ocenę uwzględnia się następnie przy dokonywaniu oceny dorobku zawodowego za okres całego stażu.
Najważniejszy wniosek
Jeżeli nauczycielka:
- uzyskała stopień nauczyciela kontraktowego do 31 sierpnia 2022 r.,
- do tego dnia nie uzyskała stopnia nauczyciela mianowanego,
- realizuje awans na stopień nauczyciela mianowanego w okresie przejściowym,
to do 31 sierpnia 2027 r. może ubiegać się o stopień nauczyciela mianowanego według przepisów dotychczasowych.
W takim przypadku nie należy jej wmawiać, że po zakończeniu stażu obowiązkowo przechodzi procedurę właściwą dla nauczyciela początkującego, z oceną pracy jako warunkiem awansu.
Dla tej grupy właściwa jest stara ścieżka: staż, opiekun stażu, plan rozwoju, sprawozdanie, ocena dorobku zawodowego za okres stażu i egzamin na stopień nauczyciela mianowanego.
Podsumowując – W tym konkretnym przypadku dyrektor placówki A nie powinien wystawiać nauczycielce oceny pracy na zasadach przewidzianych dla nauczyciela początkującego odbywającego przygotowanie do zawodu nauczyciela.
Nauczycielka realizuje bowiem awans na stopień nauczyciela mianowanego według przepisów dotychczasowych, na podstawie art. 10 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. zmieniającej Kartę Nauczyciela.
Właściwym dokumentem jest cząstkowa ocena dorobku zawodowego za okres dotychczas odbytego stażu, sporządzona po złożeniu przez nauczycielkę cząstkowego sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego.
Ocena ta nie kończy całej procedury awansu, lecz dokumentuje i podsumowuje okres stażu zrealizowany w placówce A. Następnie placówka B może uwzględnić ten okres i tę ocenę przy dalszej kontynuacji stażu oraz przy końcowej ocenie dorobku zawodowego za cały okres stażu.
Najprościej mówiąc:
Nie ocena pracy, tylko cząstkowa ocena dorobku zawodowego.
Nie nowa ścieżka przygotowania do zawodu, tylko stary awans na mianowanego obowiązujący w okresie przejściowym do 31 sierpnia 2027 r.
Podstawa prawna: art. 10 ust. 1–6 oraz art. 11 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2022 r. poz. 1730, z późn. zm. Dz. U. z 2023 r. poz. 1672;
Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym przed 1 września 2022 r., w szczególności art. 9b, art. 9c i art. 9f;
rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli, tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 2200.
Pełny tekst ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. zmieniającej Kartę Nauczyciela dostępny jest w Dzienniku Ustaw – zobacz tu
Warto sięgnąć także do rozporządzenia w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli, którego tekst jednolity został ogłoszony w Dz. U. z 2020 r. poz. 2200 – zobacz tu
Jeżeli przygotowujesz się do awansu, sprawdź również moje materiały dotyczące awansu zawodowego nauczyciela oraz praktyczny e-booki zobacz tu
