Podstawowe kierunki polityki oświatowej państwa 2026/2027 – co oznaczają dla Ciebie, Twojej szkoły i awansu zawodowego?

utworzone przez Aneta Szostak-Sulewska | cze 1, 2026 | nauczyciel

Podstawowe kierunki polityki oświatowej państwa 2026/2027 – co oznaczają dla Ciebie, Twojej szkoły i awansu zawodowego?

Minister Edukacji ogłosił podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027. To ważny dokument nie tylko dla dyrektorów szkół i przedszkoli, ale również dla nauczycieli – zwłaszcza tych, którzy są w trakcie awansu zawodowego albo planują działania rozwojowe w najbliższym roku szkolnym.

Kierunki polityki oświatowej państwa pokazują, jakie obszary będą w danym roku szczególnie istotne w pracy szkoły, przedszkola i placówki. Można je wykorzystać przy planowaniu pracy dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej, profilaktycznej, a także przy tworzeniu dokumentacji związanej z awansem zawodowym.

Nie chodzi oczywiście o to, aby każde działanie nauczyciela sztucznie dopasowywać do kierunków. Warto jednak sprawdzić, które z nich naturalnie łączą się z Twoją pracą, potrzebami uczniów, planem pracy szkoły i wymaganiami awansowymi.

Co to są kierunki polityki oświatowej państwa?

To corocznie ogłaszane priorytety Ministerstwa Edukacji, które wskazują, na jakie obszary szkoły, przedszkola i placówki powinny zwrócić szczególną uwagę w danym roku szkolnym.

Kierunki polityki oświatowej państwa mogą być podstawą do:

• planowania pracy szkoły i przedszkola,
• tworzenia planu nadzoru pedagogicznego,
• planowania doskonalenia zawodowego nauczycieli,
• przygotowywania działań wychowawczych i profilaktycznych,
• organizowania pracy zespołów nauczycielskich,
• planowania działań w ramach awansu zawodowego,
• przygotowania przykładów do sprawozdania, opisu i analizy lub rozmowy przed komisją.

Co kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 oznaczają dla Ciebie?

1. Reforma26. Kompas Jutra – szkoła wymagająca, wspierająca i przyjazna rozwojowi ucznia

Pierwszy kierunek dotyczy wspierania przedszkoli i szkół we wdrażaniu zmian wynikających z Reformy26. Kompas Jutra. Ministerstwo wskazuje tu na tworzenie szkoły wymagającej, wspierającej i przyjaznej rozwojowi ucznia.

Co to oznacza w praktyce?

To dobry moment, aby przyjrzeć się temu:

• jak planujesz pracę z uczniami,
• czy Twoje działania wspierają ich rozwój,
• czy potrafisz łączyć wymagania z realnym wsparciem,
• czy dostosowujesz metody pracy do potrzeb uczniów,
• czy uczniowie mają przestrzeń do aktywności, samodzielności i refleksji.

Przykłady działań:

• udział w szkoleniach dotyczących zmian w edukacji,
• analiza założeń Reformy26 i Kompasu Jutra,
• dostosowanie metod pracy do potrzeb uczniów,
• stosowanie metod aktywizujących,
• prowadzenie zajęć rozwijających samodzielność i odpowiedzialność uczniów,
• współpraca w zespołach nauczycielskich nad wdrażaniem zmian,
• przygotowanie materiałów lub scenariuszy zgodnych z nowymi kierunkami pracy szkoły.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

Nauczyciel początkujący może pokazać, że uczy się planowania pracy zgodnie z potrzebami uczniów i konsultuje działania z mentorem. Nauczyciel kontraktowy lub mianowany może wskazać konkretne działania podejmowane w ramach rozwoju warsztatu pracy. Nauczyciel ubiegający się o stopień nauczyciela dyplomowanego może opisać i przeanalizować szersze działania, np. wdrożenie programu, projektu, innowacji lub wsparcie innych nauczycieli w tym obszarze.

2. Szkoła miejscem budowania odporności społecznej

Drugi kierunek dotyczy kształtowania postaw patriotycznych, obywatelskich i prospołecznych oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych.

Co to oznacza w praktyce?

Szkoła ma być miejscem, w którym uczniowie uczą się nie tylko treści przedmiotowych, ale również odpowiedzialności, współpracy, reagowania na potrzeby innych i uczestnictwa w życiu społecznym.

Przykłady działań:

• organizacja akcji społecznych i charytatywnych,
• współpraca z samorządem uczniowskim,
• działania wolontariackie,
• projekty obywatelskie,
• zajęcia o odpowiedzialności, bezpieczeństwie i współpracy,
• działania patriotyczne bez sztampy i akademijnego schematu,
• projekty dotyczące lokalnej społeczności,
• współpraca z instytucjami lokalnymi.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

Możesz pokazać działania wychowawcze, opiekuńcze i społeczne. W dokumentacji warto opisać nie tylko samo wydarzenie, ale też jego sens: czego uczniowie się nauczyli, jak działanie wpłynęło na klasę, szkołę lub środowisko lokalne.

Przykładowy zapis:

„W ramach działań wychowawczych zrealizowałam projekt klasowy dotyczący odpowiedzialności za najbliższe otoczenie. Uczniowie zaplanowali działania, podzielili się zadaniami i przygotowali inicjatywę na rzecz społeczności szkolnej. Działanie sprzyjało rozwijaniu postaw prospołecznych, odpowiedzialności i współpracy.”

3. Edukacja zdrowotna w szkole

Kolejny kierunek dotyczy edukacji zdrowotnej, promowania zdrowego stylu życia, aktywności ruchowej oraz przygotowania uczniów do odpowiedzialnych zachowań prozdrowotnych i udzielania pierwszej pomocy.

Co to oznacza w praktyce?

Zdrowie ucznia nie powinno być tematem wyłącznie jednej lekcji czy jednego projektu. To obszar, który może pojawiać się w pracy wychowawczej, profilaktycznej, przedmiotowej i opiekuńczej.

Przykłady działań:

• zajęcia o zdrowym stylu życia,
• promowanie aktywności fizycznej,
• organizacja przerw ruchowych,
• spacery edukacyjne,
• projekty dotyczące odżywiania, snu, odpoczynku i aktywności,
• zajęcia dotyczące pierwszej pomocy,
• współpraca z pielęgniarką szkolną, ratownikiem lub specjalistami,
• działania profilaktyczne dotyczące odpowiedzialnych zachowań prozdrowotnych.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

Nauczyciel może zaplanować cykl zajęć, projekt, akcję szkolną, współpracę ze specjalistą albo przygotowanie materiałów dla uczniów. Warto pokazać efekty: większą świadomość uczniów, zmianę zachowań, aktywne zaangażowanie klasy lub wykorzystanie przygotowanych materiałów przez innych nauczycieli.

4. Higiena cyfrowa, aktywność offline, bezpieczeństwo w sieci i AI

Ten kierunek jest bardzo ważny. Dotyczy promowania higieny cyfrowej i aktywności offline, rozwijania umiejętności bezpiecznego poruszania się w sieci, krytycznego myślenia, odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji oraz korzystania z funkcjonalności i zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.

Co to oznacza w praktyce?

Nie wystarczy powiedzieć uczniom: „uważajcie w Internecie”. Trzeba ich uczyć, jak sprawdzać informacje, jak rozpoznawać manipulację, jak korzystać z technologii odpowiedzialnie i jak zachować równowagę między światem online i offline.

Przykłady działań:

• lekcje o fake newsach,
• analiza wiarygodności źródeł,
• zajęcia dotyczące prywatności i bezpieczeństwa w sieci,
• rozmowy o higienie cyfrowej,
• klasowy kodeks korzystania z telefonu lub technologii,
• zajęcia o odpowiedzialnym korzystaniu z AI,
• tworzenie materiałów edukacyjnych z pomocą narzędzi cyfrowych,
• korzystanie z zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej,
• promowanie aktywności offline, np. zadań terenowych, pracy zespołowej, projektów bez ekranów.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

To bardzo dobry obszar dla każdego stopnia awansu. Nauczyciel początkujący może pokazać, że rozwija swoje kompetencje cyfrowe i wykorzystuje ZPE. Nauczyciel kontraktowy lub mianowany może zaplanować cykl zajęć dla uczniów. Nauczyciel dyplomujący może przygotować materiały dla innych nauczycieli, poprowadzić zajęcia otwarte lub szkolenie rady pedagogicznej.

Przykładowy zapis:

„Przeprowadziłam cykl zajęć dotyczących higieny cyfrowej, krytycznej analizy informacji i odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji. Uczniowie analizowali przykłady informacji internetowych, oceniali wiarygodność źródeł i formułowali zasady bezpiecznego korzystania z narzędzi cyfrowych.”

5. Rozpoznawanie potrzeb dzieci i młodzieży oraz ocena funkcjonowania

Piąty kierunek dotyczy rozpoznawania potrzeb dzieci i młodzieży z wykorzystaniem oceny funkcjonowania w środowisku przedszkolnym i szkolnym. Wskazuje również na współpracę z rodzicami w procesie edukacji, pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wychowania.

Co to oznacza w praktyce?

Nauczyciel powinien uważnie obserwować ucznia, rozpoznawać jego potrzeby, reagować na trudności i współpracować z innymi osobami odpowiedzialnymi za wsparcie dziecka.

Przykłady działań:

• obserwacja ucznia w codziennych sytuacjach szkolnych,
• rozmowy z rodzicami,
• współpraca z wychowawcą, pedagogiem, psychologiem i pedagogiem specjalnym,
• udział w zespołach nauczycielskich,
• dostosowywanie metod pracy,
• opracowanie prostych narzędzi obserwacji,
• planowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
• dokumentowanie wniosków z obserwacji,
• analiza skuteczności udzielanego wsparcia.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

To bardzo ważny obszar w dokumentacji awansowej. Nauczyciel może pokazać, że nie działa schematycznie, ale rzeczywiście rozpoznaje potrzeby uczniów i dostosowuje swoje działania.

Przykładowy zapis:

„Na podstawie obserwacji funkcjonowania uczniów w sytuacjach szkolnych dostosowałam metody pracy, formy aktywności oraz sposób udzielania informacji zwrotnej. Współpracowałam z wychowawcą, specjalistami i rodzicami, aby zapewnić uczniom spójne wsparcie edukacyjne i wychowawcze.”

6. Profilaktyka uzależnień behawioralnych, przemoc rówieśnicza i zdrowie psychiczne

Szósty kierunek dotyczy profilaktyki uzależnień behawioralnych, przeciwdziałania przemocy rówieśniczej, wspierania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz pomocy w kryzysach psychicznych.

Co to oznacza w praktyce?

To obszar, który szczególnie dotyczy wychowawców, pedagogów, psychologów, nauczycieli współorganizujących, ale również każdego nauczyciela, który pracuje z uczniami i widzi ich codzienne trudności.

Przykłady działań:

• lekcje o emocjach i relacjach,
• zajęcia integrujące zespół klasowy,
• rozmowy o przemocy i cyberprzemocy,
• działania dotyczące uzależnień behawioralnych,
• współpraca z pedagogiem i psychologiem,
• reagowanie na sygnały kryzysu,
• rozmowy wspierające z uczniem,
• spotkania z rodzicami,
• opracowanie klasowych zasad bezpieczeństwa i wzajemnego szacunku,
• udział w działaniach profilaktycznych szkoły.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

W dokumentacji nie warto pisać ogólnie: „dbałam o dobrostan uczniów”. Lepiej pokazać konkretne działania, np. cykl godzin wychowawczych, projekt klasowy, współpracę ze specjalistami, interwencję wychowawczą lub działania profilaktyczne.

Przykładowy zapis:

„W odpowiedzi na potrzeby zespołu klasowego przeprowadziłam zajęcia dotyczące komunikacji, empatii i reagowania na przemoc rówieśniczą. Współpracowałam z pedagogiem szkolnym oraz rodzicami, aby wzmocnić poczucie bezpieczeństwa uczniów i poprawić relacje w klasie.”

7. Doradztwo zawodowe i świadome decyzje edukacyjno-zawodowe

Siódmy kierunek dotyczy wspierania uczniów w podejmowaniu świadomych decyzji edukacyjno-zawodowych, ze szczególnym uwzględnieniem doradztwa zawodowego i promocji kształcenia zawodowego.

Co to oznacza w praktyce?

Uczniowie potrzebują wsparcia w poznawaniu swoich możliwości, zainteresowań, predyspozycji i ścieżek dalszego kształcenia. Nie dotyczy to wyłącznie doradcy zawodowego. Wychowawca i nauczyciel przedmiotu również mogą wspierać uczniów w tym zakresie.

Przykłady działań:

• zajęcia o zawodach,
• rozmowy o mocnych stronach uczniów,
• spotkania z przedstawicielami różnych profesji,
• wycieczki do zakładów pracy lub szkół ponadpodstawowych,
• współpraca z doradcą zawodowym,
• projekty dotyczące kompetencji przyszłości,
• prezentacje zawodów związanych z nauczanym przedmiotem,
• wspieranie uczniów w wyborze dalszej ścieżki edukacyjnej.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

Możesz opisać działania wspierające uczniów w poznawaniu własnych możliwości, planowaniu dalszej edukacji i podejmowaniu decyzji. Warto wskazać, jakie kompetencje rozwijali uczniowie i jakie były efekty podjętych działań.

8. Ciekawość poznawcza, interdyscyplinarność, praca projektowa i ocenianie kształtujące

Ostatni kierunek dotyczy wspierania ciekawości i aktywności poznawczej uczniów poprzez promowanie kształcenia interdyscyplinarnego, pracy projektowej oraz wykorzystywanie oceniania kształtującego i informacji zwrotnej.

Co to oznacza w praktyce?

To zaproszenie do takiego planowania pracy, w którym uczeń nie tylko odtwarza wiedzę, ale pyta, bada, sprawdza, tworzy, współpracuje i otrzymuje informację zwrotną, która pomaga mu się rozwijać.

Przykłady działań:

• projekty interdyscyplinarne,
• zadania problemowe,
• eksperymenty i obserwacje,
• praca w grupach,
• pytania otwarte,
• kryteria sukcesu,
• samoocena i ocena koleżeńska,
• informacja zwrotna,
• prezentacja efektów pracy uczniów,
• łączenie treści z różnych przedmiotów.

Jak możesz wykorzystać to w awansie?

To jeden z najłatwiejszych kierunków do pokazania w praktyce nauczycielskiej. Możesz opisać projekt, metodę pracy, zmianę sposobu oceniania, wykorzystanie informacji zwrotnej albo działania rozwijające aktywność uczniów.

Przykładowy zapis:

„W swojej pracy wykorzystywałam elementy oceniania kształtującego, w tym cele lekcji, kryteria sukcesu oraz informację zwrotną. Uczniowie częściej podejmowali refleksję nad własnym uczeniem się, a praca projektowa pozwoliła im rozwijać samodzielność, odpowiedzialność i współpracę.”

Jak wykorzystać kierunki w dokumentacji nauczyciela?

Kierunki polityki oświatowej państwa mogą być pomocne przy tworzeniu różnych dokumentów, ale trzeba korzystać z nich rozsądnie.

Możesz odwołać się do nich w:

• planie rozwoju zawodowego,
• sprawozdaniu z realizacji planu rozwoju zawodowego,
• opisie i analizie działań,
• zamierzeniach zawodowych nauczyciela początkującego,
• dokumentacji pracy wychowawczej,
• planie pracy wychowawcy,
• planach zespołów nauczycielskich,
• materiałach przygotowywanych do rozmowy przed komisją.

Nie wpisuj jednak kierunków tylko po to, aby „ładnie wyglądało”. Komisję interesuje konkret: co zrobiłaś, po co, z kim, jak i z jakim efektem.

Co może uwzględnić nauczyciel początkujący?

Nauczyciel początkujący może zaplanować działania związane z:

• poznawaniem założeń Reformy26,
• obserwowaniem potrzeb uczniów,
• współpracą z mentorem,
• stosowaniem metod aktywizujących,
• wykorzystywaniem ZPE,
• rozwijaniem kompetencji cyfrowych,
• prowadzeniem zajęć o bezpieczeństwie w sieci,
• stosowaniem informacji zwrotnej,
• współpracą z rodzicami i specjalistami,
• udziałem w działaniach profilaktycznych szkoły.

Warto, aby nauczyciel początkujący pokazywał przede wszystkim rozwój własnego warsztatu pracy i umiejętność refleksji.

Co może uwzględnić nauczyciel kontraktowy odbywający staż?

Nauczyciel kontraktowy realizujący staż może wykorzystać kierunki przy planowaniu działań do poszczególnych wymagań.

Może zaplanować m.in.:

• projekt edukacyjny,
• zajęcia otwarte,
• działania wychowawcze,
• współpracę z rodzicami,
• wykorzystanie technologii i ZPE,
• zajęcia dotyczące higieny cyfrowej lub AI,
• działania prozdrowotne,
• aktywności wspierające relacje rówieśnicze,
• pracę z uczniem o zróżnicowanych potrzebach,
• działania z zakresu doradztwa zawodowego.

W sprawozdaniu warto pokazać nie tylko przebieg działania, ale również efekty.

Co może uwzględnić nauczyciel mianowany ubiegający się o dyplomowanie?

Nauczyciel mianowany powinien pokazać działania bardziej pogłębione, przemyślane i przynoszące efekty dla uczniów, szkoły oraz własnego rozwoju zawodowego.

Może uwzględnić m.in.:

• opracowanie i wdrożenie programu lub innowacji,
• koordynowanie projektu interdyscyplinarnego,
• przygotowanie materiałów dla innych nauczycieli,
• prowadzenie zajęć otwartych,
• szkolenie rady pedagogicznej,
• opracowanie narzędzi do obserwacji funkcjonowania ucznia,
• działania profilaktyczne dotyczące przemocy i zdrowia psychicznego,
• rozwijanie oceniania kształtującego,
• wspieranie nauczycieli w pracy z AI, ZPE lub higieną cyfrową,
• współpracę ze środowiskiem lokalnym.

W opisie i analizie trzeba szczególnie mocno pokazać efekty: dla ucznia, nauczyciela i szkoły.

Co może robić nauczyciel dyplomowany?

Nauczyciel dyplomowany również może korzystać z kierunków polityki oświatowej przy planowaniu swojej pracy. Awans się zakończył, ale rozwój zawodowy trwa nadal.

Może:

• wspierać nauczycieli początkujących,
• pełnić funkcję mentora,
• prowadzić szkolenia wewnętrzne,
• przygotowywać materiały dla zespołu,
• koordynować projekty szkolne,
• wspierać dyrektora w planowaniu działań,
• prowadzić zajęcia otwarte,
• dzielić się dobrymi praktykami,
• pomagać w przygotowaniu działań zgodnych z kierunkami polityki oświatowej.

A dla dyrektora?

Dla dyrektora kierunki polityki oświatowej państwa są ważnym punktem odniesienia przy planowaniu pracy szkoły i nadzoru pedagogicznego.

Mogą pomóc w:

• tworzeniu planu nadzoru pedagogicznego,
• planowaniu szkoleń rady pedagogicznej,
• organizowaniu pracy zespołów nauczycielskich,
• aktualizacji programu wychowawczo-profilaktycznego,
• planowaniu działań związanych z pomocą psychologiczno-pedagogiczną,
• monitorowaniu wykorzystania ZPE,
• wspieraniu nauczycieli w pracy z uczniem,
• przygotowaniu szkoły do kontroli.

W roku szkolnym 2026/2027 w zadaniach kontrolnych kuratorów wskazano m.in. prawidłowość organizacji spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą, w tym przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, oraz wykorzystywanie Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej w procesie dydaktycznym.

O czym warto pamiętać?

Kierunki polityki oświatowej państwa nie są listą zadań do mechanicznego odhaczenia. Są raczej drogowskazem, który pomaga zobaczyć, jakie obszary pracy szkoły będą szczególnie ważne w danym roku szkolnym.

Dla nauczyciela w awansie mogą być bardzo pomocne, ale tylko wtedy, gdy zostaną połączone z realnymi działaniami.

Zamiast pisać: „Realizowałam kierunki polityki oświatowej państwa”,

lepiej napisać: „Przeprowadziłam cykl zajęć dotyczących krytycznego myślenia i bezpiecznego korzystania z Internetu. Uczniowie analizowali przykłady informacji internetowych, oceniali wiarygodność źródeł i tworzyli zasady odpowiedzialnego korzystania z technologii. Działanie wpisywało się w kierunki polityki oświatowej państwa dotyczące higieny cyfrowej, krytycznego myślenia i odpowiedzialnego korzystania z AI.”

To konkret pokazuje Twoją pracę. Nie samo hasło.

Podsumowanie

Podstawowe kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 mogą pomóc nauczycielom lepiej zaplanować działania dydaktyczne, wychowawcze, profilaktyczne i rozwojowe.

Mogą być również bardzo dobrą bazą do planowania działań w awansie zawodowym – zarówno dla nauczyciela początkującego, nauczyciela kontraktowego realizującego staż, nauczyciela mianowanego ubiegającego się o dyplomowanie, jak i nauczyciela dyplomowanego, który nadal rozwija swój warsztat i wspiera innych.

Najważniejsze jest jednak to, aby nie traktować kierunków jako urzędowego dodatku do dokumentacji. Warto potraktować je jako punkt wyjścia do refleksji:

• czego potrzebują moi uczniowie?
• jakie działania mogę zaplanować?
• jak mogę je udokumentować?
• jakie efekty chcę osiągnąć?
• jak pokażę to w swojej dokumentacji awansowej lub podczas rozmowy przed komisją?

Dobrze zaplanowane działania zgodne z kierunkami polityki oświatowej państwa mogą pokazać, że nauczyciel nie działa przypadkowo. Widzi potrzeby uczniów, reaguje na zmiany, rozwija swój warsztat i świadomie buduje jakość pracy szkoły.

Jeśli przygotowujesz się do awansu zawodowego, pamiętaj, że kierunki polityki oświatowej państwa mogą pomóc Ci uporządkować działania, które wpisujesz do dokumentacji awansowej.

W naszym sklepie znajdziesz materiały wspierające nauczycieli w przygotowaniu dokumentów i rozmowy przed komisją.

Źródło: Ministerstwo Edukacji Narodowej – podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2026/2027.

Ocena pracy nauczyciela początkującego po zmianach od 1 września 2025 – dwa porządki, kolejność i skład komisji

utworzone przez Aneta Szostak-Sulewska | kwi 8, 2026 | nauczyciel

Ocena pracy nauczyciela początkującego po zmianach od 1 września 2025 – dwa porządki, kolejność i skład komisji

Od 1 września 2025 r. temat oceny pracy nauczyciela początkującego należy omawiać już w dwóch porządkach. I właśnie to budzi dziś najwięcej pytań w szkołach: kiedy są zajęcia otwarte, kiedy pojawia się ocena pracy, kto wchodzi w skład komisji i jakie zapisy stosować wobec nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu jeszcze przed zmianą przepisów. Sama nowelizacja weszła w życie częściowo od 1 września 2025 r., a przepisy przejściowe wprost rozdzielają sytuację nauczycieli „sprzed” i „po” tej dacie.

I to jest punkt wyjścia do mojego artykułu.

Dziś nie wystarczy powiedzieć: „tak wygląda ocena pracy nauczyciela początkującego”. Najpierw trzeba odpowiedzieć na jedno podstawowe pytanie: czy nauczyciel rozpoczął przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r., czy od 1 września 2025 r.?

Od tego zależy kolejność czynności, termin pierwszej oceny pracy i to, jak czytać przepisy Karty Nauczyciela.

Najpierw najważniejsze: od 1 września 2025 r. funkcjonują dwa porządki

Nowelizacja Karty Nauczyciela z 25 lipca 2025 r. wprowadziła przepisy przejściowe. Wynika z nich wyraźnie, że nauczyciel, który rozpoczął odbywanie przygotowania do zawodu przed 1 września 2025 r., odbywa je według przepisów dotychczasowych. Oznacza to, że przez pewien czas w szkołach będą działały równolegle dwa modele postępowania.

To właśnie dlatego w praktyce dyrektorzy i nauczyciele mają dziś tyle wątpliwości. Jedni są już w nowym systemie, inni nadal idą ścieżką rozpoczętą wcześniej. Nie da się więc wszystkiego wrzucić do jednego worka.

Porządek pierwszy – nauczyciel, który rozpoczął przygotowanie do zawodu przed  1 września 2025 r.

W tym przypadku stosujemy przepisy dotychczasowe. W starym modelu dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela początkującego w drugim oraz w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela. Tak właśnie wynikało z wcześniejszego brzmienia art. 6a ust. 1da Karty Nauczyciela.

Jaka jest kolejność w tym „starym” porządku?

Najpierw, w drugim roku przygotowania do zawodu, przed dokonaniem oceny pracy nauczyciel przeprowadza zajęcia w wymiarze co najmniej 1 godziny. Dopiero potem pojawia się ocena pracy. W poprzednim stanie prawnym to właśnie ten etap był powiązany z oceną dokonywaną w drugim roku.

Następnie, w ostatnim roku przygotowania do zawodu, nauczyciel ponownie wchodzi w procedurę związaną z oceną pracy, a po uzyskaniu co najmniej dobrej oceny przeprowadza zajęcia w obecności komisji zewnętrznej powołanej przez dyrektora szkoły. Komisja wydaje opinię pozytywną albo negatywną.

Czyli w dużym uproszczeniu stary porządek wygląda tak: drugi rok – zajęcia i ocena pracy, a następnie ostatni rok – ocena pracy i zajęcia przed komisją. To właśnie ten model dotyczy nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r.

Co jeśli ocena pracy jest negatywna?

Jeżeli nauczyciel uzyska negatywną ocenę pracy z pierwszego etapu, czyli tej oceny, o której mowa obecnie jako w art. 6a ust. 1da pkt 1, nie może być ponownie zatrudniony w tej samej szkole do czasu uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Po podjęciu zatrudnienia w innej szkole odbywa przygotowanie do zawodu w odpowiednim wymiarze od nowa.

Jeżeli problem pojawia się na końcowym etapie i nauczyciel uzyskuje negatywną opinię po zajęciach przed komisją, ma 14 dni na złożenie wniosku o ponowne przeprowadzenie zajęć. Gdy tego nie zrobi albo ponownie uzyska opinię negatywną, wchodzą dalsze konsekwencje przewidziane w ustawie, w tym dodatkowe przygotowanie do zawodu.

Porządek drugi – nauczyciel, który rozpoczął przygotowanie do zawodu od 1 września 2025 r.

Tu zaczyna działać nowy model. Największa zmiana polega na tym, że pierwsza ocena pracy nie odbywa się w drugim roku przygotowania do zawodu. Po zmianach dyrektor dokonuje pierwszej oceny pracy po upływie co najmniej 8 miesięcy odbywania przygotowania do zawodu, ale nie później niż w jedenastym miesiącu.

Jaka jest kolejność po zmianie?

W nowym porządku najpierw, przed dokonaniem tej pierwszej oceny pracy, nauczyciel jest obowiązany przeprowadzić zajęcia w wymiarze co najmniej 1 godziny. Ustawa wskazuje też osoby, w obecności których te zajęcia się odbywają:

• dyrektora szkoły,
• mentora
• doradcę metodycznego, nauczyciela-konsultanta, przedstawiciela nadzoru pedagogicznego albo nauczyciela dyplomowanego uczącego tego samego przedmiotu lub prowadzącego ten sam rodzaj zajęć z tej samej lub innej placówki.

Dopiero po tym następuje pierwsza ocena pracy – już nie w drugim roku, lecz między 8. a 11. miesiącem przygotowania do zawodu. Następnie, tak jak wcześniej, w ostatnim roku przygotowania do zawodu pojawia się kolejna ocena pracy, a po uzyskaniu co najmniej dobrej oceny nauczyciel przeprowadza zajęcia w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.

Czyli po 1 września 2025 r. porządek jest taki: zajęcia przed pierwszą oceną pracy → pierwsza ocena pracy między 8. a 11. miesiącem → druga ocena ostatni rok przygotowania → ostatni rok zajęcia przed komisją dyrektora.

To właśnie ten nowy układ powoduje dziś najwięcej pytań, bo wielu nauczycieli kojarzy jeszcze wcześniejszy model.

Co konkretnie zmieniło się od 1 września 2025 r.?

Najważniejsza zmiana jest praktyczna: pierwsza ocena pracy została przesunięta na pierwszy rok pracy, tak aby po otrzymaniu co najmniej dobrej oceny nauczyciel mól w drugim roku pracy otrzymać umowę o pracę na cxas nieokreślony. Nie czekamy już na drugi rok przygotowania do zawodu, tylko wchodzimy w ocenę miedzy 8 a 11 miesiącem. To zmienia całą organizację przygotowania nauczyciela początkującego, planowanie zajęć obserwowanych i sposób, w jaki dyrektorzy powinni układać harmonogram działań.

Druga istotna zmiana dotyczy mentora. W aktualnym brzmieniu przepisów mentor nie tylko uczestniczy w zajęciach przeprowadzanych przed pierwszą oceną pracy, ale został także wpisany do składu komisji działającej w ostatnim roku przygotowania do zawodu. To jest realna zmiana względem wcześniejszego modelu.

Skład komisji – tu trzeba odróżnić dwie sytuacje

To bardzo ważne, bo w obiegu często miesza się trzy różne rzeczy: osoby obecne przy zajęciach przed pierwszą oceną pracy, komisję powoływaną przez dyrektora szkoły w ostatnim roku przygotowania do zawodu oraz komisję egzaminacyjną na stopień nauczyciela mianowanego. Każda z nich działa w innym momencie i ma inny skład.

1. Kto jest obecny przy zajęciach przed pierwszą oceną pracy?

Po zmianach od 1 września 2025 r. nie mówimy tu jeszcze o komisji w ścisłym sensie, tylko o osobach wskazanych w ustawie, które obserwują pierwsze zajęcia ( tak zwana komisja wewnętrzna).

Są to:

• dyrektor szkoły,
• mentor
• doradcy metodycznego albo nauczyciela-konsultanta, albo przedstawiciela organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciela dyplomowanego, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć, zatrudnionego w tej samej lub innej szkole.

2. Jaki jest skład komisji w ostatnim roku przygotowania do zawodu?

W jej tej skład wchodzą:

• dyrektor szkoły jako przewodniczący,
• ekspert z listy ekspertów albo nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony na stanowisku psychologa, pedagoga lub pedagoga specjalnego,
• doradca metodyczny albo nauczyciel-konsultant, albo przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciel dyplomowany uczący tego samego przedmiotu lub prowadzący ten sam rodzaj zajęć
• a także mentor.

To właśnie tutaj widać jedną z ważniejszych zmian: w aktualnym stanie prawnym mentor wchodzi do składu komisji. We wcześniejszym brzmieniu przepisu komisja miała ten sam zasadniczy trzon, ale bez mentora.

3. Jaki jest skład komisji egzaminacyjnej na stopień nauczyciela mianowanego?

To już zupełnie inna komisja niż ta od zajęć prowadzonych w ostatnim roku przygotowania do zawodu.

Komisję egzaminacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela mianowanego powołuje organ prowadzący szkołę.

W jej skład wchodzą:

• przedstawiciel organu prowadzącego jako przewodniczący,
• przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny,
• dyrektor szkoły
• dwaj eksperci z listy ekspertów.

Co warto zapamiętać w praktyce?

Jeżeli nauczyciel rozpoczął przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r., idziemy według starego porządku, czyli z oceną pracy w drugim i ostatnim roku przygotowania. Jeżeli rozpoczął je od 1 września 2025 r., stosujemy nowy model z pierwszą oceną pracy po 8 – 11 miesiącach.

W obu przypadkach trzeba bardzo uważnie odróżniać:
zajęcia przed pierwszą oceną pracy,
komisję powoływaną przez dyrektora szkoły w ostatnim roku przygotowania do zawodu,
oraz komisję egzaminacyjną na stopień nauczyciela mianowanego. To są trzy różne etapy i trzy różne porządki organizacyjne.

Jesli chcesz uporządkować wiadomości z tego zakresu zapraszam na kurs dla nauczycieli początkujących- zobacz tu >>>

Jeśli chcesz uporządkować także temat samej oceny pracy nauczyciela, dołącz do naszego kursu – zobacz tu >>>

Podstawa prawna

Podstawę stanowią przede wszystkim przepisy Karty Nauczyciela, w szczególności art. 6a, art. 9fa i art. 9g w aktualnym brzmieniu

Karta Nauczyciela zobacz tu >>

a także ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, zwłaszcza przepisy przejściowe dotyczące nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r. zobacz tu >>>

Polecam także mój wczesniejszy artykuł Masz pytanie dotyczące oceny pracy nauczyciela początkującego po zmianach od 1 września 2025 r.? Zostaw komentarz pod artykułem – sprawdzę, jakie kwestie warto omówić w kolejnym wpisie.