Ocena pracy nauczyciela początkującego po zmianach od 1 września 2025 – dwa porządki, kolejność i skład komisji

Od 1 września 2025 r. temat oceny pracy nauczyciela początkującego należy omawiać już w dwóch porządkach. I właśnie to budzi dziś najwięcej pytań w szkołach: kiedy są zajęcia otwarte, kiedy pojawia się ocena pracy, kto wchodzi w skład komisji i jakie zapisy stosować wobec nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu jeszcze przed zmianą przepisów. Sama nowelizacja weszła w życie częściowo od 1 września 2025 r., a przepisy przejściowe wprost rozdzielają sytuację nauczycieli „sprzed” i „po” tej dacie.

I to jest punkt wyjścia do mojego artykułu.

Dziś nie wystarczy powiedzieć: „tak wygląda ocena pracy nauczyciela początkującego”. Najpierw trzeba odpowiedzieć na jedno podstawowe pytanie: czy nauczyciel rozpoczął przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r., czy od 1 września 2025 r.?

Od tego zależy kolejność czynności, termin pierwszej oceny pracy i to, jak czytać przepisy Karty Nauczyciela.

Najpierw najważniejsze: od 1 września 2025 r. funkcjonują dwa porządki

Nowelizacja Karty Nauczyciela z 25 lipca 2025 r. wprowadziła przepisy przejściowe. Wynika z nich wyraźnie, że nauczyciel, który rozpoczął odbywanie przygotowania do zawodu przed 1 września 2025 r., odbywa je według przepisów dotychczasowych. Oznacza to, że przez pewien czas w szkołach będą działały równolegle dwa modele postępowania.

To właśnie dlatego w praktyce dyrektorzy i nauczyciele mają dziś tyle wątpliwości. Jedni są już w nowym systemie, inni nadal idą ścieżką rozpoczętą wcześniej. Nie da się więc wszystkiego wrzucić do jednego worka.

Porządek pierwszy – nauczyciel, który rozpoczął przygotowanie do zawodu przed  1 września 2025 r.

W tym przypadku stosujemy przepisy dotychczasowe. W starym modelu dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela początkującego w drugim oraz w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela. Tak właśnie wynikało z wcześniejszego brzmienia art. 6a ust. 1da Karty Nauczyciela.

Jaka jest kolejność w tym „starym” porządku?

Najpierw, w drugim roku przygotowania do zawodu, przed dokonaniem oceny pracy nauczyciel przeprowadza zajęcia w wymiarze co najmniej 1 godziny. Dopiero potem pojawia się ocena pracy. W poprzednim stanie prawnym to właśnie ten etap był powiązany z oceną dokonywaną w drugim roku.

Następnie, w ostatnim roku przygotowania do zawodu, nauczyciel ponownie wchodzi w procedurę związaną z oceną pracy, a po uzyskaniu co najmniej dobrej oceny przeprowadza zajęcia w obecności komisji zewnętrznej powołanej przez dyrektora szkoły. Komisja wydaje opinię pozytywną albo negatywną.

Czyli w dużym uproszczeniu stary porządek wygląda tak: drugi rok – zajęcia i ocena pracy, a następnie ostatni rok – ocena pracy i zajęcia przed komisją. To właśnie ten model dotyczy nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r.

Co jeśli ocena pracy jest negatywna?

Jeżeli nauczyciel uzyska negatywną ocenę pracy z pierwszego etapu, czyli tej oceny, o której mowa obecnie jako w art. 6a ust. 1da pkt 1, nie może być ponownie zatrudniony w tej samej szkole do czasu uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Po podjęciu zatrudnienia w innej szkole odbywa przygotowanie do zawodu w odpowiednim wymiarze od nowa.

Jeżeli problem pojawia się na końcowym etapie i nauczyciel uzyskuje negatywną opinię po zajęciach przed komisją, ma 14 dni na złożenie wniosku o ponowne przeprowadzenie zajęć. Gdy tego nie zrobi albo ponownie uzyska opinię negatywną, wchodzą dalsze konsekwencje przewidziane w ustawie, w tym dodatkowe przygotowanie do zawodu.

Porządek drugi – nauczyciel, który rozpoczął przygotowanie do zawodu od 1 września 2025 r.

Tu zaczyna działać nowy model. Największa zmiana polega na tym, że pierwsza ocena pracy nie odbywa się w drugim roku przygotowania do zawodu. Po zmianach dyrektor dokonuje pierwszej oceny pracy po upływie co najmniej 8 miesięcy odbywania przygotowania do zawodu, ale nie później niż w jedenastym miesiącu.

Jaka jest kolejność po zmianie?

W nowym porządku najpierw, przed dokonaniem tej pierwszej oceny pracy, nauczyciel jest obowiązany przeprowadzić zajęcia w wymiarze co najmniej 1 godziny. Ustawa wskazuje też osoby, w obecności których te zajęcia się odbywają:

• dyrektora szkoły,
• mentora
• doradcę metodycznego, nauczyciela-konsultanta, przedstawiciela nadzoru pedagogicznego albo nauczyciela dyplomowanego uczącego tego samego przedmiotu lub prowadzącego ten sam rodzaj zajęć z tej samej lub innej placówki.

Dopiero po tym następuje pierwsza ocena pracy – już nie w drugim roku, lecz między 8. a 11. miesiącem przygotowania do zawodu. Następnie, tak jak wcześniej, w ostatnim roku przygotowania do zawodu pojawia się kolejna ocena pracy, a po uzyskaniu co najmniej dobrej oceny nauczyciel przeprowadza zajęcia w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły.

Czyli po 1 września 2025 r. porządek jest taki: zajęcia przed pierwszą oceną pracy → pierwsza ocena pracy między 8. a 11. miesiącem → druga ocena ostatni rok przygotowania → ostatni rok zajęcia przed komisją dyrektora.

To właśnie ten nowy układ powoduje dziś najwięcej pytań, bo wielu nauczycieli kojarzy jeszcze wcześniejszy model.

Co konkretnie zmieniło się od 1 września 2025 r.?

Najważniejsza zmiana jest praktyczna: pierwsza ocena pracy została przesunięta na pierwszy rok pracy, tak aby po otrzymaniu co najmniej dobrej oceny nauczyciel mól w drugim roku pracy otrzymać umowę o pracę na cxas nieokreślony. Nie czekamy już na drugi rok przygotowania do zawodu, tylko wchodzimy w ocenę miedzy 8 a 11 miesiącem. To zmienia całą organizację przygotowania nauczyciela początkującego, planowanie zajęć obserwowanych i sposób, w jaki dyrektorzy powinni układać harmonogram działań.

Druga istotna zmiana dotyczy mentora. W aktualnym brzmieniu przepisów mentor nie tylko uczestniczy w zajęciach przeprowadzanych przed pierwszą oceną pracy, ale został także wpisany do składu komisji działającej w ostatnim roku przygotowania do zawodu. To jest realna zmiana względem wcześniejszego modelu.

Skład komisji – tu trzeba odróżnić dwie sytuacje

To bardzo ważne, bo w obiegu często miesza się trzy różne rzeczy: osoby obecne przy zajęciach przed pierwszą oceną pracy, komisję powoływaną przez dyrektora szkoły w ostatnim roku przygotowania do zawodu oraz komisję egzaminacyjną na stopień nauczyciela mianowanego. Każda z nich działa w innym momencie i ma inny skład.

1. Kto jest obecny przy zajęciach przed pierwszą oceną pracy?

Po zmianach od 1 września 2025 r. nie mówimy tu jeszcze o komisji w ścisłym sensie, tylko o osobach wskazanych w ustawie, które obserwują pierwsze zajęcia ( tak zwana komisja wewnętrzna).

Są to:

• dyrektor szkoły,
• mentor
• doradcy metodycznego albo nauczyciela-konsultanta, albo przedstawiciela organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciela dyplomowanego, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć, zatrudnionego w tej samej lub innej szkole.

2. Jaki jest skład komisji w ostatnim roku przygotowania do zawodu?

W jej tej skład wchodzą:

• dyrektor szkoły jako przewodniczący,
• ekspert z listy ekspertów albo nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony na stanowisku psychologa, pedagoga lub pedagoga specjalnego,
• doradca metodyczny albo nauczyciel-konsultant, albo przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, albo nauczyciel dyplomowany uczący tego samego przedmiotu lub prowadzący ten sam rodzaj zajęć
• a także mentor.

To właśnie tutaj widać jedną z ważniejszych zmian: w aktualnym stanie prawnym mentor wchodzi do składu komisji. We wcześniejszym brzmieniu przepisu komisja miała ten sam zasadniczy trzon, ale bez mentora.

3. Jaki jest skład komisji egzaminacyjnej na stopień nauczyciela mianowanego?

To już zupełnie inna komisja niż ta od zajęć prowadzonych w ostatnim roku przygotowania do zawodu.

Komisję egzaminacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela mianowanego powołuje organ prowadzący szkołę.

W jej skład wchodzą:

• przedstawiciel organu prowadzącego jako przewodniczący,
• przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny,
• dyrektor szkoły
• dwaj eksperci z listy ekspertów.

Co warto zapamiętać w praktyce?

Jeżeli nauczyciel rozpoczął przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r., idziemy według starego porządku, czyli z oceną pracy w drugim i ostatnim roku przygotowania. Jeżeli rozpoczął je od 1 września 2025 r., stosujemy nowy model z pierwszą oceną pracy po 8 – 11 miesiącach.

W obu przypadkach trzeba bardzo uważnie odróżniać:
zajęcia przed pierwszą oceną pracy,
komisję powoływaną przez dyrektora szkoły w ostatnim roku przygotowania do zawodu,
oraz komisję egzaminacyjną na stopień nauczyciela mianowanego. To są trzy różne etapy i trzy różne porządki organizacyjne.

Jesli chcesz uporządkować wiadomości z tego zakresu zapraszam na kurs dla nauczycieli początkujących- zobacz tu >>>

Jeśli chcesz uporządkować także temat samej oceny pracy nauczyciela, dołącz do naszego kursu – zobacz tu >>>

Podstawa prawna

Podstawę stanowią przede wszystkim przepisy Karty Nauczyciela, w szczególności art. 6a, art. 9fa i art. 9g w aktualnym brzmieniu

Karta Nauczyciela zobacz tu >>

a także ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, zwłaszcza przepisy przejściowe dotyczące nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r. zobacz tu >>>

Polecam także mój wczesniejszy artykuł Masz pytanie dotyczące oceny pracy nauczyciela początkującego po zmianach od 1 września 2025 r.? Zostaw komentarz pod artykułem – sprawdzę, jakie kwestie warto omówić w kolejnym wpisie.